آمپیم به معنای تجمع چرک در حفره پلور است. این بیماری معمولاً بهعنوان عارضهای از یک عفونت ریوی مانند ذاتالریه (پنومونی) ایجاد میشود.
مراحل آمپیم
معمولاً به سه مرحله تقسیم میشود.
مرحله ۱: مایع اگزوداتیو یا آمپیم ساده (Exudative Phase / Simple Empyema)
مرحله اولیه و حاد بیماری است. در پاسخ به عفونت مجاور (مثل پنومونی)، مایع در پلور جمع میشود. در ابتدا این مایع شفاف و با ویسکوزیته کم است. بهتدریج با پیشرفت عفونت، این مایع کدر شده و مقدار گلبولهای سفید و باکتری در آن افزایش مییابد و تبدیل به چرک میشود.
ویژگیها
- pH طبیعی (بیشتر از ۷٫۳)
- سطح گلوکز طبیعی
- LDH پایین
درمان
در این مرحله، اگر مایع هنوز کاملاً چرکی نشده باشد، ممکن است با آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف با یا بدون چست تیوب بهطور کامل درمان شود. ریه به راحتی میتواند پس از تخلیه، باز شود.
مرحله ۲: آمپیم فیبروپرولنت (Fibrinopurulent Empyema)
در این بیماری در حال پیشرفت و پیچیدهتر شدن است. چه اتفاقی میافتد؟ · مقدار چرک به طور قابل توجهی افزایش مییابد. · بدن برای محدود کردن عفونت، شروع به ترشح پروتئینی به نام فیبرین میکند. این فیبرین روی لایههای جنب (پرده ریه) رسوب میکند و باعث تشکیل “پوسته” یا “لایههایی” میشود که چرک را به حفرههای کوچکی تقسیم میکند. به این حالت لوکوله شدن (Loculations) میگویند.
ویژگیها
- pH کم (کمتر از ۷٫۲)
- سطح گلوکز پایین
- سطح LDH بالا
- مایع کاملاً چرکی و غلیظ·
درمان
تخلیه با چست تیوب ساده در این مرحله اغلب کافی نیست؛ زیرا چرک غلیظ است و حفرههای تشکیل شده مانع از تخلیه کامل میشوند. برای درمان مؤثر نیاز به استفاده از داروهای فیبرینولیتیک (مانند استرپتوکیناز یا TPA) از طریق چست تیوب برای شکستن این حفرهها است. گاهی اوقات مداخله جراحی مانند VATS (جراحی قفسه سینه با کمک ویدئو) برای پاره کردن حفرهها و تخلیه کامل چرک هم نیاز هست.
مرحله ۳: آمپیم مزمن (Chronic Empyema)
مرحله نهایی و مزمن بیماری است. رسوبات فیبرین بسیار ضخیم شده و یک پوسته سخت و ضخیم به دور چرک تشکیل میدهند. به این پوسته پرده جنب ضخیم شده (Thickened Pleura) میگویند. این پوسته مثل یک قفس، ریه را به دام میاندازد و مانع از باز شدن و انبساط آن میشود. این حالت را به دام افتادن ریه (Trapped Lung) مینامند.
ویژگیها
- چرک بسیار غلیظ است و ممکن است سالها در آنجا باقی بماند.
- ریه قادر به باز شدن نیست.
درمان
در این مرحله، درمانهای دارویی کمکی نمیکنند. تنها راه درمان، انجام یک عمل جراحی بزرگ به نام دکورتیکیشن (Decortication) است. در این جراحی، جراح آن پوسته ضخیم را از روی ریه برمیدارد تا ریه بتواند دوباره منبسط شود. این عمل میتواند به روش باز (توراکوتومی) یا با کمک VATS انجام شود.
فیبرینولیتیک تراپی
گاهی اوقات با وجود چست تیوب تمام مایع داخل فضای پلور تخلیه نمیشود. این حال نشاندهنده شروع پروسه آمپیم هست. برخی از متخصصان در این مرحله از فیبرینولیتیک استفاده میکنند. در این روش ابتدا مقداری از رتپلاز تزریقی با سرم نرمال سالین رقیق میشود. به مدت معین به فضای پلور تزریق شده و پس از مدتی تخلیه میشود.
مزیت درمان با فیبرینولیتیک
فیبرینولیتیک تراپی به نسبت VATS یا توراکوتومی کمتر تهاجمی هست.
معایب درمان با فیبرینولیتیک
درمان فیبرینولیتیک بیخطر نیست. ممکن است خونریزی ایجاد کند. در صورت خونریزی هیچ پادزهری نداریم و مریض به سمت مرگ حرکت میکند. به همین خاطر جراحان قفسه سینه استفاده از VATS را ترجیح میدهند.