آمپیم به معنای تجمع چرک در حفره جنب (فضای بین ریه و دیواره قفسه سینه) است. این بیماری معمولاً به عنوان عارضهای از یک عفونت ریوی مانند ذاتالریه (پنومونی) ایجاد میشود.
مراحل آمپیم
معمولاً در سه مرحله پیشرفت میکند:
مرحله ۱
مرحله اگزوداتیو یا آمپیم ساده (Exudative Phase / Simple Empyema) این مرحله اولیه و حاد بیماری است.· چه اتفاقی میافتد؟ در پاسخ به عفونت مجاور (مثل ذاتالریه)، مایع در حفره جنب جمع میشود. در ابتدا این مایع شفاف و با ویسکوزیته کم است (به آن افیوژن پلور ساده میگویند). به تدریج با پیشرفت عفونت، این مایع کدر شده و مقدار گلبولهای سفید و باکتری در آن افزایش مییابد و تبدیل به چرک میشود.
ویژگیهای مایع: · pH طبیعی (>۷.۳) · سطح گلوکز طبیعی · سطح LDH (لاکتات دهیدروژناز) پایین· درمان: در این مرحله، اگر مایع هنوز کاملاً چرکی نشده باشد، ممکن است با آنتیبیوتیکهای قوی و تخلیه مایع با سوزن (توراسنتز) یا لوله کوچک (چست تیوب) به طور کامل درمان شود. ریه به راحتی میتواند پس از تخلیه، باز شود.
مرحله ۲
مرحله فیبروپورولنت یا آمپیم سازمانیافته (Fibrinopurulent Phase / Organized Empyema) در این بیماری در حال پیشرفت و پیچیدهتر شدن است. چه اتفاقی میافتد؟ · مقدار چرک به طور قابل توجهی افزایش مییابد. · بدن برای محدود کردن عفونت، شروع به ترشح پروتئینی به نام فیبرین میکند. این فیبرین روی لایههای جنب (پرده ریه) رسوب میکند و باعث تشکیل “پوسته” یا “لایههایی” میشود که چرک را به حفرههای کوچکی تقسیم میکند. به این حالت لوکوله شدن (Loculations) میگویند.· ویژگیهای مایع: · pH کم (<7.2) · سطح گلوکز پایین · سطح LDH بالا · مایع کاملاً چرکی و غلیظ· درمان: تخلیه با چست تیوب ساده در این مرحله اغلب کافی نیست، زیرا چرک غلیظ است و حفرههای تشکیل شده مانع از تخلیه کامل میشوند. برای درمان مؤثر نیاز به: · استفاده از داروهای فیبرینولیتیک (مانند استرپتوکیناز یا TPA) از طریق لوله قفسه سینه برای شکستن این حفرهها. · یا انجام مداخله جراحی مانند VATS (جراحی قفسه سینه با کمک ویدئو) برای شکستن حفرهها و تخلیه کامل چرک. (این اقدام توصیه شده است)
مرحله ۳
مرحله سازمان یافته یا آمپیم مزمن (Organizing Phase / Chronic Empyema)این مرحله نهایی و مزمن بیماری است.· چه اتفاقی میافتد؟ · رسوبات فیبرین بسیار ضخیم شده و یک پوسته سخت و ضخیم به دور چرک تشکیل میدهند. به این پوسته پرده جنب ضخیم شده (Thickened Pleura) میگویند. این پوسته مانند یک زندان، ریه را به دام میاندازد و مانع از باز شدن و انبساط آن میشود. این حالت را به دام افتادن ریه (Trapped Lung) مینامند.· ویژگیها: · چرک بسیار غلیظ و ممکن است سالها در آنجا باقی بماند. · ریه قادر به باز شدن نیست.· درمان: در این مرحله، درمانهای دارویی یا تخلیه سینه کمکی نمیکنند. تنها راه درمان، انجام یک عمل جراحی بزرگ به نام دکورتیکیشن (Decortication) است. در این جراحی، جراح آن پوسته سخت و ضخیم را از روی ریه برمیدارد تا ریه بتواند دوباره منبسط شود. این عمل میتواند به روش باز (توراکوتومی) یا با کمک VATS انجام شود.
فیبرینولیتیک تراپی
گاهی اوقات با وجود چست تیوب تمام مایع داخل فضای پلور تخلیه نمیشود. این حال نشاندهنده شروع پروسه آمپیم هست. برخی از متخصصان در این مرحله از فیبرینولیتیک استفاده میکنند. در این روش ابتدا مقداری از رتپلاز تزریقی با سرم نرمال سالین رقیق میشود. به مدت معین به فضای پلور تزریق شده و پس از مدتی تخلیه میشود. مزیت این روش کاهش میزان اقدامات تهاجمی به نسبت VATS یا توراکوتومی هست.
مزیت درمان با فیبرینولیتیک
معایب درمان با فیبرینولیتیک
درمان فیبرینولیتیک بیخطر نیست. ممکن است خونریزی ایجاد کند. در صورت خونریزی هیچ انتیدوتی ندارد و مریض به سمت مرگ حرکت میکند.به همین خاطر ترجیح بر استفاده از VATS است.